|
Kroeskarper - Carassius carassius |
 |
Inhoud:Beschrijving Kenmerken Verwisselbare soorten Leefwijze en biotoop Verspreiding  |
|
| Beschrijving |
|
| Een hoogruggige, gedrongen, olijf- en bronskleurige karperachtigen zonder baarddraden, met grote schubben en een lange, bollende rugvin. |
|
| Kenmerken |
|
| Lichaam hoogruggig, zijdelings samengedrukt. Lengte meestal 15-30 cm, maximaal 75 cm (naar wordt gezegd). Mondspleet eindstandig, zonder baarddraden. Schubben groot; zijlijn volledig. Rugvin lang, met bollende (convexe) zoom; aarsvin kort; staartvin maar weinig uitgerand. Rugzijde donkerbruin tot olijf, flanken en buik lichter bronskleurig tot geelachtig. Op de staartwortel ziet men een grote, donkere vlek (bij oude dieren vaak onduidelijk). Vinnen donker grijsbruin, de gepaarde vinnen vaak rood aangelopen. 31-35 schubben op de zijlijn. Vinstralen: rugvin 17-25, aarsvin 8-11, borstvin 13-16, buikvin 8-11, staartvin 19-20. Keeltanden 4- 4; eerste kieuwboog met 23-33 kieuwzeefaanhengsel. |
|
| Verwisselbare soorten |
|
| Bij de zeer eendere Giebel (Carassius gibelio) is de rugvin recht afgesneden of zelfs iets uit gehold; de schubben zijn groter, en er zijn minstens 35 kieuwzeefaanhangsels. Voorts ontbreekt hier de donkere staartvlek, en het buikvlies dat de ingewandsholte bekleedt is zwart. De Karper (Cyprinus carpio) heeft baarddraden. De Bittervoorn (Rhodeus sericeus) heeft een onvolledige zijlijn. Andere Cypriniden hebben een korte rugvin. Door bastaardering tussen Kroeskarper en Giebel ontstaan tussenvormen die lastig op naam zijn te brengen. |
|
 |
|
| Leefwijze en biotoop |
|
| De Kroeskarper leeft in schooltjes in stilstaande wateren, bij voorkeur kleine, ondiepe, rijkbegroeide meren en plassen. Vroeger was de kroeskarper een typische bewoner van overstroomde uiterwaarden langs rivieren, waar na het vallen van het water afgesneden, dode’ rivierarmen en poelen overbleven. De kroeskarper is goed aangepast aan dit voor vissen extreme milieu. Hij kan beter tegen zuurstofgebrek, sterke opwarming en zelfs organische vervuiling dan alle andere Europese vissen. Hij is ook minder gevoelig voor verzuring van het water, en komt zelfs in petgaten en meerstallen in veengebieden voor. Droogt zijn poeltje op, dan kan hij nog een tijdlang in het natte slik in leven blijven; daarbij brengt hij al zijn lichaamsfuncties tot het minimum terug, zodat hij bijna geen zuurstof voor de stofwisseling nodig heeft. In de paaitijd (mei en juni) begeven de dieren zich in scholen naar dichtbegroeide ondiepten bij de oever, om af te zetten; een enkel vrouwtje kan tot 300000 eieren produceren, die aan de planten kleven en na 3-7 dagen uitkomen. Populaties in kleine poelen ontwikkelen kommervormen; grote exemplaren vindt men alleen in grote, voedselrijke wateren. Of de Kroeskarper zich vroeger in hoofdzaak door natuurlijke oorzaken (zoals overstromingen) over Europa heeft verspreid, is onduidelijk; het kan ook zijn dat de mens hem heeft uitgezet, omdat hij goed eetbaar is. In elk geval is het huidige voorkomen sterk versnipperd, en op veel plaatsen wordt hij geleidelijk verdrongen door de minder gespecialiseerde Giebel (Carassius gibelio). Vaak treedt daarbij bastaardering op. De kruisingsproducten zijn meestal lastig te determineren, zodat het vervangingsproces (het ‘eclipseren’ van de Kroeskarper) vaak onbemerkt verloopt. Waar nog grote Kroeskarpers voorkomen, is het vissen op de smakelijke, zij het graterige dieren een lonende bezigheid voor de hengelaar; meestal worden ze met de liggende haak gevangen. Vooral vroeger werden ze ook in vijvers gekweekt. Van de Kroeskarper bestaat een xanthoristische (goudkleurige) variëteit, die als siervis wordt gehouden. |
|
| Verspreiding |
|
| Van het stelsel van de Lena in Siberië tot West-Europa , niet in het mediterrane gebied en in Noord-Scandinavië. |
|
Terug naar boven
